Arkadaşlar tasarım ve yazılım dersleri marttın ilk haftası başlayacaktır ders günleri saatleri ve katılacaklar için okulun ilk haftası toplantı yapılacaktır..
Toplantıda olmayanlar derslere katılamayacaklardır..
Teşekkür Ederim..
Arkadaşlar tasarım ve yazılım dersleri marttın ilk haftası başlayacaktır ders günleri saatleri ve katılacaklar için okulun ilk haftası toplantı yapılacaktır..
Toplantıda olmayanlar derslere katılamayacaklardır..
Teşekkür Ederim..
Bir kaç gün önce Windows Presentation Framework (WPF)e bakma şansım oldu. Şu an itibarı ile WPF piyasaya çıkalı neredeyse 2 seneyi geçiyor ama sanırım ancak adam gibi stabil bir hal aldı. Ben de hafta sonu bir bakmak istedim ve biraz hakında okuyup biraz da kod yazdım.
WPF .NET Framework 3.0 üzerine yazılmış bir dizi kütüphane sayesinde çalışıyor, Dolayısıyla .NET Framework 3.0 veya yukarısı sisteminizde yüklü ise WPF çalışacaktır. WPF esas olarak masaüstü yazılımlar için olsa da WPF/E (WPF Everywhere) web üzerinden aynı Flash gibi çalışan aksiyonlarda yapabiliyorsunuz. Bu animasyonların çalışması için site ziyaretçilerinde Silverlight yüklü olmalı. Silverlight IE ve Firefox ta Windows ve OS X’ te çalışır durumda şu an.
WPF temel olarak daha görsel seksi arabirimleri daha rahatça tasarlamanız için geliştirilmiş diyebiliriz. 3D, 2D animasyon ve arabirimleri yapmak eski klasik GDI’ dan çok daha pratik ve performanslı. Normal windows yazılımları şu anda klasik olarak grafikler için GDI kullanıyor ve GDI da bu işlemler için CPU yu kullanıyor. Halbuki WPF ise GPU yu kullanıyor dolayısıyla 100$ satın aldığınız grafik kartınız gerçekten de işe yarar hale geliyor. Eğer kullanıcının iyi bir grafik kartı yoksa ve donanım tabanlı hızlandırmayı desteklemiyorsa o zaman gene eski moda şekilde çalışıyor ama hala çalışıyor.
WPF arabirimleri XAML ile tasarlanabiliyor ek olarak bu XAML a kod tarafından OO şekilde tamamen erişmekte mümkün. XAML bir markup dili, belirlenmiş XML yapısı ile yazılabiliyor ve bunu Visual Studio ya da direk olarak Silverlight okuyup işleyebiliyor. Gelin görün ki XAML olması gerekenden çok karışık ama bu mecburi bir durum lakin desteklemesi gereken çok fazla şey var.
Bu kompleksiti iki sorun neden oluyor :
XAML ı tasarlamak için bu nedenle Microsoft yeni bir kaç ürün çıkardı. Microsoft Expression. Bu ürünler WPF için vektör çizim yapmanızı, XAML tasarımları ve animasyonları tasarlamanızı sağlıyor. Şimdiye kadar belirtmemiştim hemen belirteyim WPF in en güçlü nokltalarından biri aynı Flash gibi basitçe animasyon oluşturabilmeniz.
Teoride süper olan WPF aksiyonda benim sadece midemi bulandırdı, ısrarla uzun vakit harcamama rağmen hoşlanamadım, sevemedim. Microsoft’ un planı ne bilmiyorum ama basitçe Flash’ ı silmek bir yana ciddi bir rakip olmaktan bile şu an çok uzakta. Masaüstü yazılım marketine gelince şu kesin ki yakında çok daha fazla WPF yazılımı göreceğiz ama yapısı gereği WPF yazılımlarını sadece geniş Multimedia ya da 3D görsel isteği olan yazılımlarda göreceğiz onun harici dünya eski Windows Forms’ a uzun bir süre daha devam edecek gibi.
Muhabiriniz Ferruh WPF ile geçirdiği hafta sonunu olay yerinden canlı canlı bildirdi, bir sonraki yayında buluşmak üzere.
Photoshop Nedir ?
Photoshop grafiklerinizi ve fotoğraflarınızı ” şekillendirebileceğiniz ” bir resim editörüdür.
Dijital ortamdaki herhangi bir sabit görüntüyle ilgili renk ayarlarını yapabileceğiniz dünyanın en popüler programıdır.
Elinizdeki fotografik metayla ilgili satürasyon, kontrast, ışık gibi görüntüdeki renklerin tüm özellikleri ile ilgilenebilmenizi sağlamaktadır.
Bu üstün özellikleri sayesinde bu alanda bir standart olmuştur. Basım yayın organları başta olmak üzere renk ve resimlerle uğraşan her alandaki kuruluş için Photoshop alanında tek ve değişilmez programlardan birisidir.
Niçin Photoshop KuLLanmaLıyız ?
İnternet Dünyasında milyonlarca tanıtım, siteler, duyurular vs. birçok temeli tasarıma dayanan planlar veya projeler hazırlanmaktadır.
Bunların amacı insanların dikkatini çekmektir. Dikkat çekmek ise güzel bir tasarım ve insanları gözlerini kamaştıracak türden şekiller olmalıdır. Bunlar içinde günümüzde grafik tasarımlı programlar kullanılmaktadır.
Photoshop tam bunlar için hazırlanmıştır. Örneğin; bir banner veya logo tasarımı yapıyoruz.Normal paintle yaptığımız logo ile photoshopta hazırladığımız logo kesinlikle bir olamaz. Photoshop çok güzel sonuçlar verir. İşte bunun için kaliteli, şık, güzel, tasarımlar oluşturmak ve yayımlamak istiyorsak Photoshop vazgeçilemiyecek bir kaynaktır.
Fotoğrafçılık unsurları arasında en onemli programLarın başında geLir Nasılki fotoğraf çektirdikten sonra Ben rütüşlu istiyorum diyorsunuz işte o rütüş nasılmı oluyor işte bunun cevabı photoshop. Dünyada kullanım açısından en çok kullanıLan resim düzenLeme editörü olan photoshopun sunduğu bu faydalardan biz neden yaralanmayalaım dimi arkadaşLar.
Neden Photoshop ? Başka Program Yokmu Bunun gibi ?
Tabiki Photoshop gibi ProgramLar piyasada mevcut. Örnegin : CoreL , Paint Shop Pro Vs… gibi.
Ancak bunların yanı sıra Photoshopun kullanımının daha kolay ve özeLLikLerinin daha fazla olmasıyLa herkesin ilgisini çekmiştir. HayaL gücünüzü kuLLanarak Çok güzeL şeyLer ortaya çıkabilirsiz.
Bence Nedenmi Photoshop ? Çünkü Arkadasında ADOBe gibi Bir Firma oluğu için.
Dreamweaver, alanının öncüsü bir WYSIWYG (What you see is what you get / Ne görürsen onu alırsın) bir web editör ve geliştirme ortamıdır. Dreamweaver bir HTML editörü olmanın ötesinde gün geçtikçe daha da gelişen bir Framework (Geliştirme ortamı) halini aldı. Her yeni sürümde Dreamweaver bizi biraz daha kendine bağlamakta ve kendini rakipsiz kılmakta. Dreamweaver’la Neler yapabilir Dreamweaver; başta HTML düzenleme olmak üzere bir web tasarımcının ihtiyacı olan hemen her konuda ihtiyaçlarına cevap verebilecek donatılara sahiptir. Örneğin basit HTML olayları olarak nitelendirebileceğimiz, tablo, resim, metin flash (swf) ve aklınıza gelebilecek her türlü HTML bileşenini sayfalarımıza görsel bir ara yüz ile ekleyebilme imkanından başka, bu standart HTML bileşenlerine w3c inisiyatifleri içerisindeki geçerli yöntemlerle hükmedebilme, biçimlendirebilme ve sıfırdan yapılandırabilme imkanı sağlamaktadır. Sözgelimi CSS (Cascading Style Sheet) ler ile sayfalarınızdaki elemanları konumlandırabilir renklendirebilir ve biçim düzenlemesi yapabilirsiniz. Bu konuya ileride daha geniş deyineceğiz o yüzden şimdilik hızlı hızlı geçiyorum. Bu işin HTML tarafı. Dreamweaver ayrıca Behaviors veya Commands olarak adlandırılabilen ve extensions olarak tabir edilen eklentiler sayesinde sınırı olmaksızın genişleyebilen JavaScript başta olmak üzere güçlü araçlara sahiptir. Bu bahsi geçen araçlar ile sayfalarınızda kolayca açılır menülerden (pop-up menu) fare ile üzerine gidildiğinde değişen resimlere (rollower images) her türlü JavaScript aksiyonunu yapabilmemiz mümkündür. Dreamweaver’ın yetenekleri bu kadarla da kalmıyor tabi. Dreamweaver’ın web tasarım dünyasına getirdiği en büyük yeniliklerden biri olan Server Behaviors yani Dreamweaver ile sunucu taraflı projeler geliştirme imkânı sağlayan kullanıcı dostu bir ara yüzü de bünyesinde barındırmaktadır. Bu ara yüz birkaç da eklenti yardımı ile oldukça etkileyici işlere imza atabilmektedir. Kayıt giriş, güncelleme ve silme gibi veritabanı işlemlerinden, üyelik sistemi ve kullanıcı yönetimi gibi birçok işlemi bu araçlar ile yapabilmek mümkün. Üstelik herhangi bir programlama bilgisine de ihtiyacınız olmadan bu tür projeler geliştirebilmeniz de muhtemel. Aslında programlamanın temellerini bilmeden bu tür işlere girişmek çok ciddi sorunlara yol açmaktadır. Bu nedenle ASP, PHP ya da hangi geliştirme ortamını kullanıyorsanız, en azından bu programlama dillerinin genel çalışma prensiplerini öğrenmek size ilerideki çalışmalarınızda oldukça büyük fayda sağlayacaktır. Bunlara ek olarak Dreamweaver içerisinde hazır şablonlardan kendi şablonlarınız ile çok sayfalı statik siteleri tek tıklama ile aynı anda güncelleme gibi Template yönetimi, hata düzeltme ve kod geçerlilik kontrolleri gibi yönetimsel araçlarda bulunmaktadır. Dreamweaver bu bahsi geçen işlemleri kendi içerisinde bulunan bir site yöneticisi (Site Manager) ile kolayca erişim ve yine kendi içerisindeki FTP istemci yazılım ile siz farkında bile olmadan sunucuya gönderme imkânı da sağlamaktadır.
Dreamweaver’a rakip olarak görebileceğimiz Expression Web, aslında sanıldığının aksine biraz daha kullanışlı ve gelişmiş. Özellikle son zamanlarda büyük firmaların web standartlarına bağlılığının izlerini, Expression Web’de de görebiliyoruz.
Expression Web, kullanışlı bir arayüzde ister tek bir web sayfasını, isterseniz de tüm bir siteyi proje olarak ele alıp rahatlıkla yönetmenizi sağlıyor. Tam (X)HTML ve CSS desteği sayesinde diğer hiç bir web editörüne ihtiyaç dahi duymamanızı sağlıyor. Üstelik geriye dönük çalışarırsanız, sizi başarılı bir şekilde yönlendiriyor (CSS 2.1 yerine, CSS 1.0 ile çalışmak gibi).
Dreamweaver’da olduğu gibi dilerseniz görsel olarak, dilerseniz sadece kod yazarak sitenizi geliştirebiliyorsunuz. Her iki türlü de işlemlerinizi hızlandıracak her türlü yardımı yapıyor. Özellikle kodlarınızı elle yazmayı seviyorsanız, aynen Dreamweaver’daki gibi kod tanımlama ve yardımcı olma özelliğini sağlıyor. Eğer kodlarla uğraşmak yerine tasarım görünümünde çalışmayı seçerseniz, yine başarılı araç kutuları ve yönlendirmeler sayesinde işleriniz oldukça hız kazanıyor.
Expression Web ile; Asp.Net, PHP, XML, HTML ve CSS desteği sağlıyor. Bütünleşik gelen web sunucusu ile, bilgisayarınızda aspx veya php dosyalarını rahatlıkla çalıştırabiliyor ve test edebiliyorsunuz. Sanırım beni bağlayan en büyük özelliklerinden birisi de buydu.
Bir diğer kullanışlı özelliği ise PSD dosyalarını tanıyabilmesi. Bu özellik sayesinde PSD dosyalarınızı direk Expression Web üzerinden açabiliyor ve istediğiniz katmanı JPG/GIF/PNG formatlarında kaydedebiliyorsunuz. Oldukça hız kazandıracak bir özellik, ne dersiniz?
Geliştirme süresince kodlarınızı düzenlemek, sıkıştırmak, CSS ve HTML doğrulama ve hatta kullanışlılık testi gibi kontrolleri de yine Expression Web üzerinden yapabiliyorsunuz. Üstelik doğrulamaları kodlama sırasında canlı olarak da görebiliyorsunuz.
Genel bir özet geçmek gerekirse, Expression Web piyasadaki diğer rakiplerine rağmen oldukça başarılı. Eğer Dreamweaver size hantallaşmış geliyorsa, Expression Web’e geçiş sürecinizi başlatabilirsiniz.
Photoshop, oldukça gelişmiş alanında lider diyebileceğimiz bir uygulama. Bunu kabul etmemek doğru olmaz. Fireworks ise daha çok vektörel çalışmalar yapmanızı kolaylaştıran, biraz karmaşık olsa da yine güçlü bir program. Microsoft Expression Design ise tamamen kendi çizgisini yakalamaya çalışan, bitmap ve vektörel olarak çok güzel imkan ve kolaylıklar sağlayan bir program.
Kolaylaştırılmış yönergeler sayesinde vektörel çizimlerde mükemmel hız sağlayan Expression Designer, Expression Web gibi PSD dosyalarını destekliyor. Bu da her iki uygulamaya yeni başlayanların eski alışkanlıklarına destek verdiklerini gösteriyor. Bu formatı açmayı desteklediği gibi; PSD, PDF ve hatta HTML destekli bir şekilde de dosya kaydetme seçenekleri buluyor.
Expression Design’ın en büyük faydasını, eğer WPF / Silverlight uygulamaları geliştiriyorsanız göreceksiniz. Çünkü Expression Design Microsoft’un yeni silahı olan XAML desteğini şahane bir şekilde sağlıyor. Silverlight uygulamalarınızın ekranlarını Expression Designer ile kolaylıkla tasarlayabilirsiniz.
Türkçe Silverlight ve Silverlight’a giriş yazısında bahsettiğim Expression Blend kararlı 2.0 sürümü ile yine bu ailenin bir üyesi.
Expression Blend ile Silverlight uygulamaları yanında WPF masaüstü uygulamaları da tasarlayıp, geliştirebiliyorsunuz. Sanırım bu iki uygulama türünü geliştirebileceğiniz şuan için tek program olduğu için daha fazla övmeye gerek yok.
Katalog yazılımları, daha doğrusu arşiv yazılımları koleksiyoncular için bir vazgeçilmez. Aynı şekilde, düzenli bir yapı kurmak isteyen kullanıcılar için de olmazsa olmaz yazılım çeşidi.
Expression Media, Microsoft’un Expression Studio ailesine dahil ettiği bir arşivleme yazılımı. Etiketleme, kataloglar, gerçekten çok fazla dosya formatı destekleme gibi özellikleriyle ön plana çıkıyor. Şahsen bu tür yazılımları tercih etmek için pek bir nedenim olmasa da, oldukça basit bir arayüzle arşivinizi çok güzel ve hızlı bir şekilde sırtlanabiliyor.
Yeni olarak, resim yükleme (Internet’e), Silverlight galerileri, ağ üzerinden paylaşım gibi özellikleri sayesinde ilerisi için de güzel şeyler vaadediyor diyebilirim. 100′den fazla desteklenen dosya formatı ise Expression Media’nın en büyük kozu.
Microsoft’un Silverlight ile en çok öne çıkarmak istediği konulardan birisi videolar. Özellikle WMV formatında yaptığı geliştirmelerle, oldukça kaliteli videoları iyi bir sıkıştırmayla küçük boyutlarda verebiliyor. Üstelik, FLV’lere oranla daha iyi diyebilirim.
Expression Encoder da bu tür video işlemlerini kolaylıkla halledebilmenizi sağlıyor. Kullanınca bu kadar kolay mıymış diyeceğinize eminim. Özellikle kullanışlı arayüzü ve hızıyla benim beğenimi kazandı. Her ne kadar videolarla pek haşir neşir olmasam da şirketçe geliştirdiğimiz kurumsal bir TV projesinde oldukça faydalarını gördüğümüzü söylemeliyim.
Expression Encoder; videoları kesip biçmenize, başına giriş, sonuna bitiş videoları eklemenize, boyutuyla oynamanıza, farklı formatlarda kaydedebilmenize olanak sağlıyor. Bir diğer şahane özelliği de videonuzu web için uyumlu hale getirip Silverlight videosu olarak oynatıcısıyla verebiliyor.
Tüm bu ürünlerin üzerinde düşünürsek, kesinlikle bahsedilenler boş yazılımlar değil. Hepsi de gerçekten alanında iddalı, deneyince bırakılamayacak yazılımlar. Bir önyargıya kapılmamanız ve en azından deneme sürümlerini indirip denemeniz ne kadar iyi olduklarını anlamanıza yardımcı olacaktır. Buradan deneme sürümlerine erişebilirsiniz.
Bu arada Microsoft Expression sitesinin tasarımı hakkında ne düşünüyorsunuz? Ne kadar sade, kullanışlı ve göze hoş geliyor değil mi? Microsoft sonunda neye önem vereceğini çözdü gibi ne dersiniz?
3D Studio Max
3D Studio Max dünyada en çok kullanılan üç boyutlu grafik ve animasyon programıdır. Üç boyutlu programlar ile filmlerde ve reklamlarda gördüğünüz birçok görsel efekt yapılabilir. Bu alandaki diğer programlardan en çok kullanılanlar Maya , LightWave, SoftImageXSI ‘dir. Bu programların birçok ortak yönü ve birini diğerine üstün kılan ince noktaları vardır. Fakat amaçları aynıdır “Hayallerinizi gerçek dünyaya taşımak”.
Neden Max
3D Studio Max şu anda dünyada en çok kullanıcısı bulunan programdır. Diğer programlara göre kullanım kolaylığı ve öğrenmede bulunabilecek kaynak bilgiler açısından oldukça doyurucudur.
3 Boyut dünyasına ilk girdiğinizde karşınıza çıkacak sorulardan biri de “hangi programı kullanmalıyım ?” sorusu olacaktır. TR3D sitesi olarak size bu konuda yardımcı olamayız. kullanmak istediğiniz programı seçecek olan sizsiniz. Çeşitli zamanlarda bu programlarda birbirine üstün olacak yenilikler yapmaktadır, fakat bir sonraki sürümleri çıktığında bu özellikler diğer programlara da eklenmektedir. Programların özelliklerini öğrenmeye başladığınızda çok fazla ortak yönleri olduğunu siz de göreceksiniz. Birbirlerine olan üstünlüklerini anlamanız için ise ileri seviye bir kullanıcı olmanız gerekmektedir. O seviyeye geldiğinizde ise komutları öğrendikten sonra diğer programları da kolayca kullanabilirsiniz.
Herşeyden Önce Asp Ne ?
ASP ( Active Server Page ) sayfa uzantısı “.asp” olan asp.dll isimli ISAPI yorumlayıcı tarafından yorumlanması ve kodla istenilen işlemlerin gerçekleştirilmesinden sonra sunucunun istemciye göndermesi mantığı ile çalışıyor. Sunucuların performansını ciddi şekilde etkilemektedir sunucuların üzerinde bir çok asp ile yazılmış sitelerin barındığını düşünürsek eğer sunuculara ne kadar çok yük düştüğünü anlayabiliriz.
Ya oluşturduğumuz formların yönetimini yani formların içindeki bilgileri kontrol etmek ASP ile yapılamadığından Javascript öğrenmek ve kullanmak zorunda kalıyoruz. Formdaki değişiklikler neticesinde, formun bazı öğrelerinin içeriğinin değişmesinin gerektiği durumlarda formun mutlaka submit edilmesi gerekiyor. Buda Javascript bilmiyorsanız eğer buda başa bir dert!!
Peki Nedir Bu Asp.Net ?
Asp ‘den farklı bir ortamda yazılan kodların IIS ile entegre çalışan .NET Framework bu çalışma ortamının en büyük faydası uyumluluk ve dayanıklılıktır. Yani Asp.NET ile yazılan kodlar IIS ile sorunsuz çalışacaktır ve ileriye dönük bakıldığında IIS nin yeni sürümlerindede sorun yaşanmayacaktır.
C# ( si şarp okunur ) ve tüm özellikleri ile birlikte kullanabileceğiniz Visual Basic.NET. ile Kullanacağınız diller gerçekten sınırsız. PHP.NET veya Perl.NET gibi üçüncü parti dilleriyle de programlama ve kodlama yapabilirsiniz.Yazdığımız kodlar, çalıştırılmadan önce bir defaya mahsus .NET derleyicisi ile MSIL adında ara dile çevriliyor. Bunun ardından da makine dili dediğimiz koda dönüştürülüyor, yani .dll haline getiriliyor. Sunucuların çalışma performansı arttırmaktadır. Derlenerek çalışan kodların bir çok artısı var. Hatalarınızı anında görebiliyorsunuz. Derlenen kodlarda hata yoksa kodların zaman kaybı oluşturmadan hizmet ettiğini göreceksiniz.
ASP.NET ile oluşturulan dinamik sayfalarsa, “aspx” uzantısını alıyor. Uzantıların farklı olması aynı sunucuda hem ASP’nin, hem de ASP.NET’in sorunsuzca çalışabilmesini sağlıyor.
İyi Günler Arkadaşlar,
Hikmet Tolunay Meslek Yüksek okulunda uygulamaya başlayacağımız derslerle ilgili çevre okulların talebi doğrultusunda derslere öğrenci alınacaktır yada sorumlu öğretmenin talebi üzerine o okulda seminer verilecektir bu durumlarda ilgili öğretmenin mehmetkula90@hotmail.com yada burakkilci@gmail.com adresine konu ve seminer ile ilgili talebini bildirmesi gerekmektedir
Teşekkür Ederim..
Fireworks programı daha çok internette web tasarımı yapmaya, grafik sayfaları ve animasyonlar hazırlamaya imkân veren gelişmiş bir grafik programıdır.
Fireworks, Photoshop gibi gelişmiş özellikler içermez, onun gibi müstakil ve karmaşık resimler hazırlamakta güçlük çekebilirsiniz; ama web tasarımı konusunda birçok seçenek sunar. Açılır pop-up menüler, animasyonlar, güçlü efektler (bu efektleri daha sonradan yükleyebileceğiniz değişik destek programlarıyla çoğaltabilirsiniz) ve bunun gibi bir çok imkânlarla estetik web sayfaları hazırlayabilirsiniz. Fireworks programının artı bir özelliği de Macromedya’nın tüm programlarıyla uyum içinde çalışmasıdır. Ayrıca, Photoshop dosyalarını desteklediği gibi Adobe’nin Illustrator, After Effect gibi grafik programlarının dosyalarını da ithal etmeye izin verir.
Neler yapabilirsiniz? Açıkçası, bir web sayfasını tamamen grafik tabanlı hazırlayabileceğiniz gibi, tek başına küçük bannerlar, hareketli resimler de yapabilirsiniz. Aslında Fireworks programı, Photoshop ile Image Ready programının kısmen birleştirilmiş halidir dersek herhalde yanılmış olmayız. Ama ekstra özellikleri olduğu gibi mutlaka Photoshop kullanmak isteyeceğiniz negatif yönleri de vardır.
Fireworks programında hazırlanan sitelerin nasıl olduğu veya olacağı hakkında bir fikriniz yoksa buradan indir adresindeki ilgili bölümden programı indirip kurabilirsiniz. Sonra da programla gelen taslak siteleri inceleyerek bir fikir edinmeniz mümkün.
Bunun yanı sıra Fireworks programıyla hazırlanmış siteleri Dreamweaver programı tam destekler. Grafik linklerini değiştirebileceğiniz gibi yeni şeyler de eklemeniz böylece mümkün hale gelir. Ayrıca Fireworks‘ta hazırladığınız grafikleri Flash‘ta da çok güzel bir şekilde kullanabilirsiniz. Photoshop ile hazırlanmış PSD dosyalarını layer’ları bozulmadan Fireworks’te açıp düzenlemeler yapabilirsiniz. Üstelik Fireworks ile hazırladığınız bir bir web sitesi taslağını PSD olarak kaydederek yine Photoshop içinde layer’lar şeklinde düzenlemeniz mümkündür.
Kısaca; Fireworks, her açıdan son sürümünde eklenen gelişmiş özellikleri ile bir web tasarımcısına ihtiyacı olan her şeyi sunuyor diyebiliriz.